Perfectionisme: wanneer is goed goed genoeg?

Nooit helemaal tevreden, ook niet als het objectief goed is.
Dat hoeft niet zo te blijven.

Wat is perfectionisme eigenlijk?

Perfectionisme is niet hetzelfde als hoge eisen stellen. Het verschil zit in wat er met je gebeurt als je ze niet haalt. Voor de meeste mensen is een fout gewoon een fout. Voor een perfectionist zegt een fout iets over wie je bent. Daarom kan de lat nooit laag genoeg zijn om veilig te voelen, en nooit hoog genoeg om echt tevreden te zijn.

Voor een perfectionist zegt een fout iets over wie je bent.

Wat het kost

Wat perfectionisme je oplevert, en wat het je kost

Perfectionisme wordt beloond, waardoor het zo lastig te zien is. Je werk is goed, je bent betrouwbaar. Wat minder zichtbaar is:

  • de energie die het kost om dat niveau elke keer te halen
  • het uitstellen van iets omdat het nog niet goed genoeg voelt om te beginnen
  • de moeite met loslaten, van werk, van een gesprek dat niet liep zoals je wilde, van een beslissing waar je toch over blijft piekeren

Faalangst hangt hier vaak mee samen. Hoe hoger je norm, hoe meer je uitstelt of vermijdt wanneer je bang bent hem niet te halen.

Het richt zich ook niet altijd op jezelf. Soms zit het in het gevoel dat je omgeving, je leidinggevende of je gezin hoge eisen aan je stellen. Het effect is hetzelfde: nooit helemaal ontspannen, altijd net iets te veel op scherp staan.

Hoe ik werk

Perfectionisme loslaten zonder je scherpte op te geven

"Perfectionisme loslaten" klinkt als slordiger worden. Dat is ook precies waarom dat advies nooit werkt: niemand wil zijn lat lager. Wat je wél wilt is dat goed genoeg soms ook voelt als goed genoeg. Dat het niet voelt als opgeven, maar als afsluiten.

We beginnen bij begrijpen wat er speelt. Welke patronen zie je steeds terugkomen? Welke overtuigingen sturen je gedrag, vaak zonder dat je het doorhebt? Wat gebeurt er met je als het niet goed genoeg is?

Vanuit dat inzicht kijken we wat je wilt veranderen. Sommige dingen kloppen en wil je bewust houden. Andere draag je mee uit gewoonte of angst. Samen bepalen we wat je kunt loslaten, wat je anders kunt aanpakken en wat je hebt te accepteren.

Dat zet je om in concrete stappen buiten de sessies. Niet alleen begrijpen wat er speelt, maar ook anders reageren in situaties die nu nog vastlopen.

Amber Bloemendaal, coach in Amsterdam bij perfectionisme en hoge eisen

Herken je je hierin?

  • Je levert goed werk en ziet ook altijd als eerste wat er nog beter had gekund.
  • Je stelt soms iets uit, niet uit luiheid, maar omdat het pas mag beginnen als je weet dat je het goed doet.
  • Kritiek komt harder binnen dan complimenten, ook als de verhouding tien tegen één is.
  • Als iets af is, ben je al bij het volgende. Echt trots zijn lukt niet.
  • Je wil niet stoppen met je best doen. Je wil alleen dat het minder kost.
Ervaringen

Wat anderen zeggen

Ik had echt een alles of niets mindset. Alles moest perfect, en als dat niet lukte dan gaf ik op en stak ik gewoon mijn kop in het zand. Door de coaching heb ik manieren gevonden waardoor ik niet meer steeds helemaal vastloop in werk.
Esther · marketingmanager
Bij Amber voelde ik me meteen begrepen. Ze stelt vragen die je zelf laten inzien wat er speelt, zonder je ergens naartoe te duwen. Het was een hele prettige samenwerking, ik zou haar zeker aanraden.
Niels · architect
FAQ

Veelgestelde vragen

Is perfectionisme aangeboren of aangeleerd?

Beide. Je temperament speelt mee, maar hoe het patroon eruitziet, hangt ook af van hoe je bent opgegroeid en wat je hebt meegemaakt. Dat maakt het niet onveranderbaar. Je kunt leren anders te reageren op fouten en verwachtingen, ook als je dat al jaren op dezelfde manier doet.

Is er zoiets als gezond perfectionisme?

Hoge eisen stellen is op zich geen probleem. Het verschil zit in wat er met je gebeurt als je ze niet haalt. Als je dan gewoon doorgaat, prima. Als je dan keihard voor jezelf bent, niet kunt loslaten, of het gevoel hebt dat je jezelf opnieuw moet bewijzen, dan kost het je meer dan het oplevert.

Hangt perfectionisme samen met laag zelfvertrouwen?

Vaak wel, ook al lijkt dat tegenstrijdig. Veel perfectionisten presteren goed, maar hun zelfvertrouwen staat of valt met de uitkomst. Een compliment schuif je makkelijk van je af. Een kritische opmerking blijft hangen. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je zelfbeeld te veel aan resultaten vastzit.

Wat als ik er al van weet maar er nog niet klaar voor voel om er iets aan te doen?

Dat klinkt vertrouwd voor een perfectionist: wachten tot je er echt klaar voor bent. Een kennismaking is geen toezegging. Het is een gesprek van een kwartier om te voelen of het iets voor je is, meer niet. Je hoeft er niet al helemaal uit te zijn voor je belt.

Kan coaching helpen bij perfectionisme?

Ja. We kijken naar welke aanname je over jezelf overeind houdt en wat er gebeurt als je een keer onder je norm zakt. Het doel is niet de lat lager. Het doel is begrijpen waarom hij voor jou zo strak op die ene plek moest staan. Zodra je dat doorhebt, kun je anders kiezen op de momenten waar het nu nog vastloopt.

Eerst eens praten?

Laten we kennismaken

Een kort gesprek is vaak al genoeg om te voelen of het klikt.
Helemaal vrijblijvend.

Plan een gratis kennismaking